Türkiye’de kronik böbrek hastalığının çevreye ve sağlık sistemine etkilerini inceleyen rapor yayımlandı. Araştırmada hastalığın yıllık toplam karbon ayak izi 2,84 milyon ton karbondioksit eşdeğeri olarak hesaplandı.
Kronik böbrek hastalığının sağlık sistemi ve çevre üzerindeki etkilerini inceleyen “Türkiye’de Kronik Böbrek Hastalığının Çevresel Etkisi” raporu yayımlandı. Yaşam döngüsü değerlendirmesi (LCA) yöntemiyle hazırlanan çalışmada hastalığın bireyler ve toplum üzerindeki etkileri, erken tanının önemi ve hastalığın ilerlemesini önlemeye yönelik çalışmalar ele alındı.
Araştırmada, Türkiye’de kronik böbrek hastalığının yıllık toplam karbon ayak izi 2,84 milyon ton karbondioksit eşdeğeri (CO2e) olarak hesaplandı. Bu değer, bir uçağın dünyanın etrafında 4 bin 717 kez dolaşmasına, 591 bin 646 hanenin yıllık karbon ayak izine ve bir araçla yapılan 8,35 milyar kilometrelik yolculuğa denk çevresel etki anlamına geliyor.
Araştırmaya göre hastaların ulaşımı, hastanede yatışlar ve böbrek yetmezliğinin ileri aşamalarında kullanılan diyaliz tedavileri, sağlık alanında karbon gazı salınımına yol açan üç unsur olarak öne çıkıyor. Çalışma, erken tanının yaygınlaştırılması ve hastalığın ilerlemesinin önlenmesinin bireysel sağlık sonuçlarının yanı sıra sağlık sistemlerinin sürdürülebilirliği ve çevre açısından kazanımlar sağlayabileceğini gösteriyor.
Adana Şehir Hastanesi İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Hilmi Erdem Sümbül, AA muhabirine yaptığı açıklamada, enstitünün sağlıkta bilimsel dönüşümü desteklemeyi ve küresel ve stratejik planlamalara katkı sunmayı hedeflediğini belirtti.
Dünya Sağlık Asamblesi (DSA) tarafından böbrek sağlığıyla ilgili düzenlemeler yapıldığına değinen Sümbül, “Böbrek sağlığı yalnızca bir branşı veya grubu ilgilendiren bir problem değil. Sağlık sisteminin bütününü etkileyen, ciddi bir halk sağlığı problemi. Dünya Sağlık Asamblesi de buna yönelik ‘Erken tanı, müdahale et, erken tedavi et ve önle’ şeklinde net planlamalar yaptı.” dedi.
Türkiye’de paydaşlarla kronik böbrek hastalığının ve böbrek sağlığıyla ilgili diğer durumların erken tespit edilmesine yönelik planlamalar üzerinde çalıştıklarını aktaran Sümbül, böbrekte protein atılımını gösteren ve üriner oranı olarak adlandırılan tetkiki erken tanı ve önleme faaliyetleri kapsamında sağlık sistemine entegre etmeyi planladıklarını söyledi. Sümbül, erken tanı ve önleme çalışmalarının aile hekimleri, iç hastalıkları uzmanları, nefrologlar, kardiyologlar ve sağlık sisteminin diğer paydaşlarıyla yürütüldüğünü belirtti.
Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı ve Nefroloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Arıcı, diyabet ve hipertansiyonun böbrek hücrelerine uzun vadede zarar verebilen önemli risk faktörleri arasında yer aldığına dikkati çekti. Kan şekeri ve tansiyonun normal seviyelerde tutulmasının böbrek sağlığını korumak açısından önem taşıdığını vurguladı.
Arıcı, “Böbreği bozan risklerin başında çok tuz tüketmek, hareketsiz yaşam, şişmanlık ve sigara geliyor. Yaşam kalitemizin iyi olmasını istiyorsak hareketli olalım, az tuz yiyelim, sigara içmeyelim ve şişmanlıktan kendimizi koruyalım. Lüzumsuz ilaç kullanmak veya bilmediğiniz bitkisel ürünleri kullanmak da böbreğe zarar verebilir.” dedi.
Yeterli sıvı alımının önemine değinen Arıcı, “Susuz kalmamak gerekiyor. Mutlaka çok su içilsin diye bir kaidemiz de yok. Yani çay, kahve, çorba içen de su içiyor. Ancak bunun yanında yeterli miktarda su da içilmeli” diye konuştu.
Dr. Münevver Gönenç, erken tanı, işbirliği ve sürdürülebilir sağlık hizmetlerini birlikte ele aldıklarını belirtti. Erken tanıyla hasta sonuçlarının iyileştirilmesinin yanı sıra sağlık sisteminin üzerindeki yükün azaltılabileceğini, kaynakların daha verimli kullanılabileceğini ve daha sürdürülebilir bir gelecek için çalışılabileceğini söyledi.
Gönenç, “Çalışma, kronik böbrek hastalığının bireyden sağlık sistemine ve çevreye uzanan çok boyutlu etkisini ortaya koyuyor. Asıl önemli olan, yalnızca etkiyi ölçmek değil, erken tanı, hastalık ilerlemesinin önlenmesi, entegre bakım ve daha verimli hizmet modelleri üzerinden çözüm alanlarını görünür kılmak. Bu nedenle önceliğimiz, hastalığın etkisini ölçerken aynı zamanda çözüm yollarını geliştirmek. Kamu, bilim dünyası ve sağlık profesyonelleriyle işbirliği içinde, sağlık sistemlerinin sürdürülebilirliğini güçlendiren çözümler için çalışmayı sürdüreceğiz.” dedi.
Kaynak: Habertürk — Sağlık
