Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, dönüşümlü başkanlığın müzakerelerin başlaması durumunda ilk ele alınacak konulardan biri olması gerektiğini belirtti. Erhürman, bu konunun son geceye kalacak bir mesele olmadığını vurguladı.
Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar’ın dönüşümlü başkanlığın müzakerelerin başlaması durumunda ilk ele alınacak konulardan biri olması yönünde ara bulmaya çalıştığını belirtti. Erhürman, dönüşümlü başkanlığın son geceye kalacak bir konu olmadığını vurguladı.
Basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Erhürman, siyasi eşitlik ve dönüşümlü başkanlık konusunun müzakere metodolojisinin bir parçası olması gerektiğini söyledi. Siyasi eşitliğin, Kıbrıs sorununun bugüne kadar çözüme ulaşamamasındaki temel unsurlardan biri olduğunu belirten Erhürman, dönüşümlü başkanlık konusunun güvenlik ve garantiler gibi başka başlıklarla eşleştirilmesini doğru bulmadığını ifade etti.
Dönüşümlü başkanlığın, Kıbrıslı Türklerin kurulacak ortak yapıda belirli dönemlerde liderlik yapabilmesinin sembolik bir göstergesi olduğunu kaydeden Erhürman, bunun Kıbrıs Rum tarafının Kıbrıslı Türklerle siyasi gücü ve adadaki zenginliği paylaşmaya hazır olup olmadığını ortaya koyduğunu söyledi.
Erhürman, Holguin Cuellar’ın ev sahipliğinde Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis ile yaptığı üçlü görüşmenin ardından açıklamalarda bulundu.
Rum Lider Hristodulidis’in, Maraş ve Mağusa Limanı önerisine kıyasla Türkiye Cumhuriyeti’yle istişare içinde çok daha dengeli ve kabul edilebilir bir öneri sunduklarını belirten Erhürman, öneriyi açıklamayarak diplomasiye şans tanıdığını kaydetti.
Hristodulidis’in masaya getirdiği 19 maddeli önerinin toplantıda ele alındığını belirten Erhürman, önerinin kendisine ve Holguin’e basılı olarak sunulduğunu söyledi.
Dönüşümlü başkanlığın metodolojik değil esasa ilişkin olduğu görüşüne katılmadığını ifade eden Erhürman, önceki müzakerelerin siyasi eşitlik ve Rum liderliğinin bunu kabul edip toplumuna anlatması noktasında tıkandığını kaydetti.
Crans-Montana sürecinin çökmesindeki en büyük etkenlerden birinin, siyasi eşitlik unsuru olan dönüşümlü başkanlıkla güvenlik ve garantiler gibi bir konunun eşleştirilmeye çalışılması olduğunu söyleyen Erhürman, “O eşleştirme çalışması metodolojik bir çalışmadır. Yani hiçbir yerde bize bu iki konunun eşleştirilmesi gerektiği söylenmiyor. Bir metodoloji seçilmiş, bu ikisini eşleştirin, ikisini birlikte halledin denilmiş. Biz de diyoruz ki bunların eşleştirilmesi metodolojik olarak yanlıştır.” dedi.
Erhürman, siyasi eşitlik meselesinin bugüne kadar çözüme ulaşılamamasının temel sebeplerinden biri olduğunu belirterek Kıbrıs Türk tarafının dönüşümlü başkanlığı istediğini ve “güvenliği” en önemli konu olarak gördüğünü vurguladı. Dönüşümlü başkanlığın kabul edilmemesini, “Kıbrıs Rum halkının gerçekten Kıbrıslı Türklerle gücü ve adadaki zenginliği paylaşmaya hazır olmadığını gösteren sembolik bir durum” olarak nitelendirdi.
“Bugüne kadar bizi çözüme ulaştırmayanın ne olduğuna dair bir tespit üzerinden ilkesel olarak belli şeyleri kabul edelim ve müzakereye geçelim.” diyen Erhürman, Kıbrıslı Rumların adadaki zenginliği ve gücü paylaşmaya hazır olduklarını süreç başlamadan göstermeleri gerektiğini söyledi.
Türkiye Cumhuriyeti ile hangi konuların istişare edildiği ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın açıklamaları hakkındaki soruyu yanıtlayan Erhürman, kendileri tarafından masaya götürülen tüm önerilerin istişare edildiğini belirtti.
Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ziyaretinin bu konuyla ilgili olmadığını kaydeden Erhürman, Fidan’ın daha önce aksayan ziyaret planları nedeniyle KKTC’ye geldiğini aktardı.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Erdoğan ve kendilerinin sürecin Crans-Montana’dakinden farklı olması gerektiğini dile getirdiklerini belirten Erhürman, Erdoğan’ın “Bizim için çözümsüzlük çözüm değildir.” dediğini hatırlattı.
Bu seferki sürecin farklı olabilmesi için Kıbrıslı Rumların adadaki zenginliği ve gücü paylaşmaya hazır olduklarını sürecin sonunda değil, başlamadan göstermeleri gerektiğini vurgulayan Erhürman, “Aslında bu ön şart değil. Bu çözüm isteyen bir liderin bugüne kadarki deneyimlerden çıkardığı derslerle ilgilidir.” diye konuştu.
Müzakere olsun diye değil, çözüme ulaştıracak müzakere istediklerini söyleyen Erhürman, “Türkiye ile tam bir istişare içindeyiz. Tam bir istişare içinde de olmaya devam edeceğiz.” dedi.
COP31 (Conference of the Parties – 31. Taraflar Konferansı) sırasında Hristodulidis ve Guterres’le görüşme önerisinde bulunduğunu belirten Erhürman, kısıtlı süre nedeniyle görüşmenin yapılamayacağını kaydetti. BM Genel Sekreteri Guterres’le yapılacak üçlü görüşme için henüz tarih konuşulmadığını, görüşmenin en geç bir ya da bir buçuk ay içinde olabileceğini söyledi.
Pile geçişlerinde yaşanan sorunlar ve Holguin’in dönüşümlü başkanlığın müzakerelerin ilk maddesi yapılması önerisi hakkındaki soruları yanıtlayan Erhürman, Pile’nin kendileri için bir kapı olmadığını ve kapılar haritasında bulunmadığını, ancak New York’ta geliştirilen bir öneri olduğunu söyledi.
Haspolat’ı araçlı geçiş kapısı olarak önermeyebileceğini ifade eden Erhürman, Rum Lider’in Kiracıköy ile Eylence arasında belli bir noktadan itibaren ara bölgeden 3,3 kilometre yol geçmesini istediğini, bu genişlikte bir alanın yürürlükteki başka hiçbir geçiş noktasında bulunmadığını kaydetti.
Bu genişlikte izole bir alanda yaşanabilecek suç olaylarından endişe duyduklarını belirten Erhürman, ara bölge kullanılacaksa denge kurulması için karşı Pile önerisinin getirildiğini anlattı. Açılması için anlaşmaya varılan kapılar için belli bir süreç gerektiğini ve kapıların hemen açılmayacağını söyleyen Erhürman, diğer kapıların da görüşülmeye devam edeceğini vurguladı.
Dönüşümlü başkanlığın görüşmelerin birinci maddesi yapılması yönünde Holguin’den veya BM’den henüz bir öneri gelmediğini belirten Erhürman, “görüşme sürecinin kademelere bölünmesi, dönüşümlü başkanlık kabul edilmedikçe diğer konulara geçilmemesi” şeklinde bir öneri gelmesi durumunda bunu değerlendirebileceğini ifade etti.
“9 senelik durgunluğun sorumlusu ben değilim.” diyen Erhürman, bir sene içinde iki kapı açıldığını ve diğer kapıların da haftalar içinde BM Genel Sekreteri huzurunda ele alınmasının bir başarı olduğunu söyledi.
Siyasi eşitliğin içeriğiyle birlikte kabul edilmediği bir noktada müzakereye başlamayacağını belirten Erhürman, “Diğer güvenlik yaratıcı önlem önerilerimizden de vazgeçmiş falan değiliz. AB vatandaşlığı, karma evlilikle doğan çocuklarımız, spor meselesi… Bunlardan da vazgeçmiş değiliz. Dolayısıyla adım adım ilerleme çabalarına devam edeceğiz.” dedi.
Kaynak: Kıbrıs Manşet — Güncel
