SUBÜ’den Prof. Dr. Hamza Bozkır, yabani mantarların ciddi sağlık sorunlarına ve ölüme yol açabileceği uyarısında bulundu. Mantarın zehirli olup olmadığını anlamak için kullanılan geleneksel yöntemlerin bilimsel geçerliliği olmadığını belirtti.
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) Pamukova Meslek Yüksekokulu Gıda İşleme Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hamza Bozkır, yabani mantar tüketiminin ciddi sağlık sorunlarına ve ölüme yol açabileceği uyarısında bulundu. Bozkır, mantarın zehirli olup olmadığını anlamak için halk arasında kullanılan geleneksel yöntemlerin bilimsel geçerliliği bulunmadığını belirtti.
Bozkır, böceklerin ve salyangozların tükettiği mantarların insanlar için ölümcül olabileceğini söyledi. İnsanlar için ölümcül toksinler içeren Amanita phalloides türünü salyangoz ve böceklerin tüketebildiğini belirten Bozkır, bu canlıların fizyolojilerinin insan metabolizmasından farklı olduğunu ifade etti.
Mantarın gümüş kaşıkla veya soğanla pişirildiğinde kararmasının zehirli olduğunu göstermediğini kaydeden Bozkır, bunun mantardaki bazı enzimlerin oksijenle teması sonucu oluşan kimyasal bir reaksiyon olduğunu söyledi. Tadı veya kokusu hoş olan mantarlar da zehirli olabilir; tat ya da koku testiyle toksin tespiti yapmak imkânsızdır.
Bozkır, Amanita phalloides’in (evcikkıran) Türkiye’de mantar zehirlenmelerine bağlı ölümlerin çok büyük bir kısmından sorumlu olduğunu belirtti. Genellikle meşe ve kestane ormanlarında yetişen bu mantarın şapka rengi zeytin yeşilinden sarıya kadar değişebiliyor ve yenilebilir bazı türlerle karıştırılabiliyor.
Amanita muscaria’nın (sinek mantarı) kırmızı şapkası üzerindeki beyaz beneklerle tanındığını ve halüsinojenik, nörotoksik bileşikler içerdiğini aktaran Bozkır, Omphalotus olearius’un (yalancı kızılağaç mantarı) ağaç kökleri ve odun kalıntıları çevresinde öbekler hâlinde yetiştiğini söyledi. Rengi nedeniyle yenilebilir bazı mantarlarla karıştırılabilen bu türün tüketilmesi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
Bozkır, mantarların doğru sınıflandırılmasının mikroskobik incelemeler, spor renkleri, lamel yapıları ve gerektiğinde kimyasal testler gerektiren bir uzmanlık alanı olduğunu ifade etti. “Benim dedem de bunu toplardı” düşüncesiyle hareket edilmesinin nesilden nesile aktarılan yanlış bilgilerin sürmesine neden olabileceğini söyledi.
Zehirlenme vakalarında tüketilen mantar türünün bilinmemesinin veya numune bulunmamasının hastanelerde doğru tedavinin uygulanmasını geciktirebileceğini belirten Bozkır, yabani mantar zehirlenmelerinin karaciğer veya böbrek nakli, hatta ölümle sonuçlanabildiğini kaydetti. Güvenilirliği kesin olarak ortaya konulmamış her yabani mantarın potansiyel toksik risk taşıdığını söyleyen Bozkır, mantar ihtiyacının üretim standardı belli güvenilir satış noktalarından karşılanması uyarısında bulundu.
Kaynak: Habertürk — Sağlık
