Colorado Üniversitesi’nden immünoloji profesörü Aimee Pugh Bernard, gecede dört ila altı buçuk saat uyuduğunu ve enerjik kaldığını söylüyor. Bernard, 2019’da Ailesel Doğal Kısa Uyku ile ilişkili bir mutasyon taşıdığını öğrendi.
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Colorado Üniversitesi’nden immünoloji profesörü Aimee Pugh Bernard, kendini bildi bileli fazla uykuya ihtiyaç duymadığını söylüyor. Genellikle saat 22.00 civarında yatıp 04.30 civarında uyandığını belirten Bernard, “Tamamen uyanık oluyorum. Yatakta kalamıyorum” diyor. Bazen uykuya hemen dalamadığını ve toplamda yalnızca beş saat uyuduğunu anlatıyor.
Bernard, az uyumasına rağmen ertesi gün enerjik hissettiğini; köpeğini gezdirdiğini, spor salonunda bir saat yoğun antrenman yaptığını ve saat 08.00’den önce bir buçuk saat çalıştığını söylüyor. Babası ve erkek kardeşi de benzer bir uyku düzenine sahip. ABD Ulusal Uyku Vakfı’nın güncel kanıt incelemesine göre 26-64 yaş arasındaki ortalama bir yetişkinin 24 saatlik bir dönemde yaklaşık yedi ila dokuz saat uyuması gerekiyor.
İnsanların ihtiyaç duyduğu uyku miktarındaki farklılığın nedenleri uzun süre gizemini korudu. Son yıllarda bilim insanları genetiğin bu konudaki rolüne ilişkin çeşitli mekanizmalar keşfetti. Bernard gibi kişilerdeki nadir mutasyonların yanı sıra daha yaygın yüzlerce genetik varyantın da bazı insanların daha az uykuyla yaşamlarını sürdürebilmesini açıklayabileceği düşünülüyor.
Bernard, 2019’da kendi kısa uyku düzeninin muhtemel nedenini öğrendi. California Üniversitesi’nden bir araştırma ekibi, uyku süresiyle bağlantılı bir genetik mutasyon keşfetmişti. Bu mutasyonu taşıyan kişiler alışılmış saatlerde yatsalar da erken uyanıyor ve genellikle gecede dört ila altı buçuk saat uyuyordu. Araştırmaya kan örneği gönderen Bernard da mutasyonu taşıdığını öğrendi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Ailesel Doğal Kısa Uyku (Familial Natural Short Sleep – FNSS) adı verilen özellik nadir görülüyor ve kalıtsal. O tarihten bu yana FNSS ile ilişkili başka mutasyonlar da tespit edildi. Ekibin baş araştırmacısı, moleküler biyolog Ying-Hui Fu, bu mutasyona sahip kişilerin az uykuyla nasıl “gayet iyi” göründüğünün alandaki en büyük gizemlerden biri olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni araştırılmaya devam ediyor.
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların kısa uykuya neden olmanın yanı sıra, kişileri uykusuzluğun bazı olumsuz sonuçlarından koruyabileceğine dair kanıtlar da bulunuyor. Bu sonuçlar arasında hafıza bozuklukları yer alıyor. Fu liderliğinde 2019’da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili bir mutasyon aktarıldı. Mutasyonu taşıyan farelerin daha az uyuduğu ve hafıza kayıplarına karşı korunduğu gözlemlendi. Başka bir çalışmada, bazı varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığının farelerdeki benzerine yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğu ortaya kondu.
2014’te uluslararası bir araştırma ekibi, kısa uyku mutasyonuna sahip bir ikiz ile bu mutasyonu taşımayan kardeşini inceledi. Mutasyonu taşıyan ikizin düzenli olarak yaklaşık bir saat daha az uyuduğu belirlendi. İkizler 38 saat kesintisiz uyanık tutulduğunda, mutasyonu taşıyan ikizin performans kaybı diğerine göre yaklaşık yüzde 40 daha az oldu.
Araştırmacılar, mutasyonu taşıyan ikizin daha az uyumasına rağmen “REM dışı” uyku süresinin kardeşininkiyle neredeyse aynı olduğunu da belirledi. Buna yavaş dalgalı ya da “derin” uyku da dahildi. Bulgular, mutasyonu taşıyan ikizin uyuduğu süreden daha fazla yarar sağlıyor olabileceğine işaret etti.
Fu, bu alandaki araştırmaların sürdüğünü ve önemli olduğunu belirtiyor. İlaç sektöründe, kısa süre uykuyla yetinebilen kişilerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisine yönelik ilaçların geliştirilmesine ya da askerlerin daha az uykuyla idare etmesine yardımcı olabileceği umuluyor. Bunun için bilim insanlarının genetik varyasyonların kişileri olumsuz sonuçlardan koruyup korumadığını ve bunu nasıl yaptığını anlaması gerekiyor. Fu, “Nasıl işlediğini anlamanız şart” diyor. “Daha az uyuyup ardından beş, 10 ya da 20 yıl sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanmak istemezsiniz.”
FNSS ile ilişkili mutasyonlar, uyku süresini etkileyen faktörlerin uç örneklerinden biri. Genel olarak uyku süresinin yüzde 30 ila 65 oranında kalıtsal olduğu tahmin ediliyor. Günümüze dek genomda uyku süresini etkileyen yüzlerce bölge tanımlandı. Yaklaşık 650 bin yetişkinin verilerinin incelendiği yeni bir analizde bu tür yaklaşık 244 bölge tespit edildi.
King’s College London’da görevli genetikçi ve makalenin baş yazarı Isabelle Austin-Zimmerman, yaygın mutasyonlardan herhangi birinin tek başına uyku süresinde yalnızca bir dakikalık farkla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bu varyasyonlar bir araya geldiğinde etkileri belirginleşebiliyor. Austin-Zimmerman, genetik farklılıkların ortalama bir birey için insanlar arasındaki uyku süresi farkında yaklaşık 20 dakikalık bir değişime yol açabileceğini ifade ediyor. Ancak yaygın varyasyonlardan hangilerinin kişileri kısa uykunun olumsuz etkilerinden koruyabileceğine dair henüz yeterli araştırma yok.
University College London’dan klinik akademisyen, kadın doğum ve jinekoloji uzmanı Chiara Petrosellini liderliğindeki yakın tarihli bir çalışma, bu konuda kanıt ortaya koydu. Araştırma ekibi, doğum yapmış ve bipolar bozukluğu olan 343 kadının genetik yapısını inceledi. Katılımcılar, kısa uyku süresiyle ilişkili olduğundan şüphelenilen mutasyonların varlığına göre “kısa uyku eğilimi” bakımından puanlandı.
Kısa uyku eğilimi en yüksek gruptaki kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riski, eğilimi en düşük gruptaki kadınlara kıyasla yarı yarıya daha azdı. Uykusuzluk için de benzer bir eğilim gözlemlendi. Araştırmacılar daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirterek, bu kişilerin yaşamlarının daha erken dönemlerinde uyku bozukluklarına karşı daha yüksek tolerans geliştirmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, doğum sonrası dönemdeki uyku düzensizliklerinin ruh hali üzerindeki etkisini hafifletebilir.
Ancak genetik olarak kısa uykuya yatkın olmak her zaman olumlu olmayabilir. Austin-Zimmerman ve ekibinin daha geniş bir popülasyonda yaptığı araştırmalar, kısa uyku süresiyle ilişkili genetik varyantların genel olarak uykusuzluk ve yorgunluk hissi riskini artırdığını ortaya koydu. Bu varyantlar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirildi. Bu bulgular, az uyumanın veya az uyumaya yatkın olmanın söz konusu rahatsızlıklara doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor; genetik yatkınlığın her zaman koruyucu olmadığını gösteriyor.
Az uykuyla iyi işlev gördüğünü düşünen kişiler kendi durumlarını her zaman doğru değerlendiremeyebilir. Bir çalışma, sağlıklı yetişkinlerin gece uykuları dört ya da altı saatle sınırlandırıldığında çeşitli bilişsel testlerdeki performanslarının giderek kötüleştiğini ortaya koydu. Buna rağmen katılımcılar, iki haftanın sonunda kendilerini yalnızca “biraz” uykulu hissettiklerini söyledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından, Washington Eyalet Üniversitesi Uyku ve Performans Araştırma Merkezi’nden uyku bilimci Hans van Dongen, “Zihinsel becerileriniz giderek zayıflıyor ama bu bozulmanın da giderek daha az farkına varıyorsunuz” diyor. Van Dongen’in başka bir araştırması bazı kişilerin uykusuzluğa karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Ancak bu farklılıkları anlamak, kişiye ne kadar uyuduğunu ya da ertesi gün nasıl hissettiğini sormaktan daha karmaşık.
Uzun vadede Austin-Zimmerman ve Fu’nun araştırmalarına benzer genetik bulguların, gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabilen kişileri belirlemeye yardımcı olabileceği umuluyor. Bu bulgular, kendini iyi hisseden ancak bilişsel bozulma riski daha yüksek olan kişileri ayırt etmeyi ve az uyuyanların uykusuzluğa karşı direncini artırabilecek ilaçların geliştirilmesini de sağlayabilir. Şimdilik bulgular, kişilerin neden belirli bir uyku düzenine sahip olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Bernard, insanlar arasında uyku düzenleri de dahil doğal farklılıklar bulunduğunu bildiğini söylüyor. Eşi ve çocukları henüz derin uykudayken iş gününe erkenden başlama imkânı tanıyan bu ekstra zamanı hep değerli bulduğunu belirtiyor.
Amanda Ruggeri, bilim, psikoloji ve tarih konularında çalışan bir gazetecidir. “Nasıl daha iyi uyunur?” (How to Sleep Better) başlıklı altı bölümlük bir bülten serisi hazırlıyor. Yakında çıkacak The Sleep Myth (Uyku Efsanesi) adlı kitabının 2027 yazında yayımlanması planlanıyor. Makalenin orijinali İngilizce; çevirisinde yapay zekâdan yararlanıldı ve yayınlanmadan önce çeviri bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.
Kaynak: Sondakika.com — Teknoloji
