İran, ABD’nin nükleer tesislere yönelik saldırı tehditleri nedeniyle mevcut koşullarda UAEA ile denetim görüşmelerinin sürdürülemeyeceğini bildirdi. UAEA, İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarının mevcut durumunu doğrulayamadığını açıkladı.
İran ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) arasında nükleer denetimlerin yeniden başlatılmasına ilişkin görüşmelerde yeni bir gelişme yaşandı.
Associated Press’in (AP), UAEA’nın üye ülkelere dağıttığı gizli rapora dayandırdığı haberine göre Tahran yönetimi, nükleer tesislere yönelik saldırı tehditleri nedeniyle mevcut koşullarda denetim görüşmelerinin sürdürülemeyeceğini Ajansa bildirdi.
İran, UAEA’ya yaptığı bildirimde ABD Başkanı Donald Trump’ın özellikle nükleer tesisleri hedef alan yeni saldırılara ilişkin tehditlerde bulunduğunu savundu. Tahran yönetimi, tehditlerin sürekli, açık ve kamuoyuna yönelik olduğunu belirterek güvenli denetim koşulları oluşturulmadan görüşmelerin devam edemeyeceğini ifade etti.
İran, gerekli şartların yeniden sağlanması halinde nükleer güvence denetimlerine ilişkin yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmeye kararlı olduğunu da bildirdi.
UAEA, İran’ın nükleer tesisleri ve nükleer materyallerine ilişkin güncel bilgi eksikliğine dikkat çekti. Ajans, durumun nükleer silahların yayılmasının önlenmesi açısından endişe kaynağı olduğunu ve bilgi eksikliğinin ivedilikle giderilmesi gerektiğini vurguladı.
İran’daki denetim faaliyetlerini kısa sürede yeniden başlatmaya hazır olduğunu açıklayan UAEA, Tahran yönetimine müfettişlerin ülkeye dönüşünü sağlayacak teknik ve aşamalı tedbirleri değerlendirme çağrısında bulundu.
İran, ABD’nin nükleer programına ilişkin bilgi sağlayan kişilere 20 milyon dolara kadar ödül teklif etmesinden duyduğu endişeyi de UAEA’ya iletti. Tahran yönetimi, Ajansın faaliyetlerinde gizlilik ilkesinin korunması gerektiğini belirterek nükleer programına ilişkin bilgilerin açıklanmaması, kötüye kullanılmaması veya istismar edilmemesi gerektiğini vurguladı.
UAEA raporunda, İran’ın İsfahan Yakıt Zenginleştirme Tesisi’ne ilişkin belirsizliklerin sürdüğü ifade edildi. İran’ın Haziran 2025’te Ajansa bildirdiği tesisin henüz denetlenemediği, UAEA’nın tesisin tam konumu ve nükleer materyal içerip içermediği konusunda bilgi sahibi olmadığı aktarıldı.
Rapora göre müfettişlerin Haziran 2025’te tesisi ziyaret etmesi planlanıyordu. Ancak aynı gün başlayan saldırılar nedeniyle denetim gerçekleştirilemedi.
İsrail ve ABD’nin Haziran 2025’te İran’ın nükleer tesislerine yönelik saldırılarının ardından Tahran yönetimi, saldırılardan etkilenen tesislere UAEA müfettişlerinin erişimine izin vermedi. Bu nedenle Ajans, İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarının mevcut durumunu doğrulayamadığını bildirdi.
Raporda, Haziran 2025’teki saldırılardan bu yana UAEA müfettişlerinin İran’da denetim gerçekleştirebildiği tek tesisin Buşehr Nükleer Güç Santrali olduğu belirtildi. Buşehr’deki denetimin 12-15 Eylül tarihlerinde yapıldığı aktarıldı.
UAEA, İran’ın nükleer faaliyetlerine ilişkin belirsizliklerin giderilmesi amacıyla denetimlerin yeniden başlatılması gerektiğini vurguladı.
Kaynak: Kıbrıs Gerçek — Kıbrıs
