Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, siyasi eşitlik ve dönüşümlü başkanlığın müzakere metodolojisinin parçası olması gerektiğini söyledi. Dönüşümlü başkanlığın güvenlik ve garantilerle eşleştirilmesini doğru bulmadığını belirtti.
Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar’ın ev sahipliğinde, Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis ile yaptığı üçlü görüşmenin ardından basın mensuplarının sorularını yanıtladı. Erhürman, Holguin’in bir tür aşamalı süreç planladığını ve “dönüşümlü başkanlık, müzakerenin başlaması durumunda ilk ele alınacak konulardan biridir” diyerek ara bulmaya çalıştığını belirtti. Dönüşümlü başkanlığın son geceye kalacak bir konu olmadığını vurguladı.
Erhürman, siyasi eşitlik ve dönüşümlü başkanlık konusunun müzakere metodolojisinin bir parçası olması gerektiğini söyledi. Siyasi eşitliğin, Kıbrıs sorununun bugüne kadar çözüme ulaşamamasındaki temel unsurlardan biri olduğunu belirten Erhürman, dönüşümlü başkanlığın güvenlik ve garantiler gibi başka başlıklarla eşleştirilmesini doğru bulmadığını ifade etti.
Dönüşümlü başkanlığın, Kıbrıslı Türklerin kurulacak ortak yapıda belirli dönemlerde liderlik yapabilmesinin sembolik bir göstergesi olduğunu kaydeden Erhürman, bunun Kıbrıs Rum tarafının Kıbrıslı Türklerle siyasi gücü ve adadaki zenginliği paylaşmaya hazır olup olmadığını ortaya koyduğunu söyledi.
Erhürman, dönüşümlü başkanlığın metodolojik değil, esasa ilişkin olduğu yönündeki görüşe katılmadığını belirtti. Daha önceki müzakerelerin siyasi eşitlik ve Rum liderliğinin bunu kabul edip toplumuna anlatması noktasında tıkandığını kaydetti.
Crans-Montana sürecinin çökmesindeki en büyük etkenlerden birinin, siyasi eşitlik unsuru olan dönüşümlü başkanlık ile güvenlik ve garantiler gibi bir konunun eşleştirilmeye çalışılması olduğunu söyleyen Erhürman, “O eşleştirme çalışması metodolojik bir çalışmadır. Yani hiçbir yerde bize bu iki konunun eşleştirilmesi gerektiği söylenmiyor. Bir metodoloji seçilmiş, bu ikisini eşleştirin, ikisini birlikte halledin denilmiş. Biz de diyoruz ki bunların eşleştirilmesi metodolojik olarak yanlıştır.” diye konuştu.
Çekirdek konu haline gelen siyasi eşitlik meselesinin bugüne kadar çözüme ulaşılamamasının temel sebebi olduğunu ifade eden Erhürman, Kıbrıs Türk tarafının dönüşümlü başkanlığı istediğini ve güvenliği en önemli konu olarak gördüğünü vurguladı. Dönüşümlü başkanlığın kabul edilmemesini, “Kıbrıs Rum halkının gerçekten Kıbrıslı Türklerle gücü ve adadaki zenginliği paylaşmaya hazır olmadığını gösteren sembolik bir durum” olarak nitelendirdi.
Erhürman, “Bugüne kadar bizi çözüme ulaştırmayanın ne olduğuna dair bir tespit üzerinden ilkesel olarak belli şeyleri kabul edelim ve müzakereye geçelim.” dedi.
Rum Lider Hristodulidis’in, Maraş ve Mağusa Limanı önerisine kıyasla Türkiye Cumhuriyeti’yle istişare içinde çok daha dengeli ve kabul edilebilir bir öneri sunduklarını belirten Erhürman, öneriyi açıklamayarak “diplomasiye şans tanıdığını” kaydetti.
Bir soru üzerine Erhürman, Hristodulidis’in masaya getirdiği 19 maddeli önerinin bugünkü toplantıda kendisine ve Holguin’e basılı olarak sunulduğunu söyledi.
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın açıklamaları ve Türkiye ile istişareler hakkındaki soruya yanıt veren Erhürman, kendileri tarafından masaya götürülen tüm önerilerin istişare edildiğini belirtti. Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ziyaretinin bu konuyla ilgili olmadığını, daha önce aksayan ziyaret planları nedeniyle KKTC’ye geldiğini aktardı.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Erdoğan ve kendilerinin sürecin Crans-Montana’dakinden farklı olması gerektiğini dile getirdiklerini kaydeden Erhürman, Erdoğan’ın “Bizim için çözümsüzlük çözüm değildir.” dediğini hatırlattı.
Bu sürecin farklı olabilmesi için Kıbrıslı Rumların adadaki zenginliği ve gücü paylaşmaya hazır olduklarını sürecin sonunda değil, başlamadan göstermeleri gerektiğini vurgulayan Erhürman, “Aslında bu ön şart değil. Bu çözüm isteyen bir liderin bugüne kadarki deneyimlerden çıkardığı derslerle ilgilidir.” diye konuştu.
Müzakere olsun diye müzakere istemediklerini, çözüme ulaştıracak müzakere istediklerini ifade eden Erhürman, “Türkiye ile tam bir istişare içindeyiz. Tam bir istişare içinde de olmaya devam edeceğiz.” dedi.
Erhürman, COP31 (Conference of the Parties – 31. Taraflar Konferansı) sırasında Hristodulidis ve Guterres’le görüşme önerisinde bulunduğunu, ancak kısıtlı süreden dolayı görüşme yapılamayacağını kaydetti. Guterres’le yapılacak üçlü görüşme için henüz tarih konuşulmadığını belirterek görüşmenin en geç bir ya da bir buçuk ay içinde olabileceğini söyledi.
Pile geçişlerinde yaşanan sorunlar ve Holguin’in dönüşümlü başkanlığın müzakerelerin ilk maddesi yapılması önerisi hakkındaki soruları yanıtlayan Erhürman, Pile’nin kendileri için bir kapı olmadığını, kapılar haritasında bulunmadığını ancak New York’ta geliştirilen bir öneri olduğunu söyledi.
Erhürman, Haspolat’ı araçlı geçiş kapısı olarak önermeyebileceğini belirtti. Rum Liderin, Kiracıköy ile Eylence arasında belli bir noktadan itibaren ara bölgeden 3,3 kilometre yol geçmesini istediğini, ancak bu genişlikte bir alanın yürürlükteki başka hiçbir geçiş noktasında bulunmadığını kaydetti.
Bu genişlikte izole bir alanda yaşanabilecek suç olaylarından endişe duyduklarını belirten Erhürman, ara bölgenin kullanılması halinde denge kurulması için arak Pile önerisinin getirildiğini anlattı. Açılması için anlaşmaya varılan kapıların hemen açılmayacağını ve belli bir sürecin gerektiğini söyleyen Erhürman, diğer kapıların da görüşülmeye devam edeceğini vurguladı.
Dönüşümlü başkanlığın görüşmelerin birinci maddesi yapılması yönünde Holguin veya BM’den henüz bir öneri gelmediğini belirten Erhürman, “görüşme sürecinin kademelere bölünmesi, dönüşümlü başkanlık kabul edilmedikçe diğer konulara geçilmemesi” şeklinde bir öneri gelirse bunu değerlendirebileceğini ifade etti.
“9 senelik durgunluğun sorumlusu ben değilim.” diyen Erhürman, bir sene içerisinde iki kapı açıldığını, diğer kapıların da haftalar içinde BM Genel Sekreteri huzurunda ele alınmasının başarı olduğunu belirtti.
Siyasi eşitliğin içeriğiyle birlikte kabul edilmediği bir noktada müzakereye başlamayacağını söyleyen Erhürman, “Diğer güvenlik yaratıcı önlem önerilerimizden de vazgeçmiş falan değiliz. AB vatandaşlığı, karma evlilikle doğan çocuklarımız, spor meselesi… Bunlardan da vazgeçmiş değiliz. Dolayısıyla adım adım ilerleme çabalarına devam edeceğiz.” dedi.
Kaynak: Gıynık Gazetesi
