Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Ankara’da Türk Dünyası İçin Ortak Bilgi ve Düşünce Ekosistemi konulu toplantı düzenledi. Akademisyenler ortak bilgi ekosistemi çağrısı yaparken Prof. Dr. Ulvi Keser, KKTC’ye daha fazla destek ve somut dayanışma istedi.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, “Türk Dünyası Diyalog Forumu” kapsamında Ankara’da “Türk Dünyası İçin Ortak Bilgi ve Düşünce Ekosistemi” konulu yuvarlak masa toplantısı düzenledi. Toplantıda akademisyenler ortak bilgi ekosistemi oluşturulması ve işbirliğinin geliştirilmesi çağrısında bulundu.
Hasan Kalyoncu Üniversitesi Öğretim Üyesi ve SETA Araştırmacısı Doç. Dr. Murat Aslan’ın moderatörlüğündeki toplantıya Uluslararası Final Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ulvi Keser, Macaristan Eötvös Lorand Üniversitesi Beşeri Bilimler Araştırma Merkezi Tarih Enstitüsü Osmanlı Araştırmaları Grubu Başkanı Dr. Gabor Fodor, Kazakistan merkezli Gumilyov Avrasya Milli Üniversitesi Türkoloji Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Zhazira Saiyn, Özbekistan merkezli Orta Asya Uluslararası Enstitüsü (IICA) Direktörü Sherzod Fayziev, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) merkezli Beşparmak Düşünce Grubu Yetkilisi Doç. Dr. Hasibe Şahoğlu, Polonya merkezli Jagiellonian Üniversitesi Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Karolina Wanda Olszowska ve Türkolog Marko Sapina konuşmacı olarak katıldı.
Keser, Türk devletleri arasındaki birlik ve kardeşlik söyleminin somut adımlarla desteklenmesi gerektiğini belirterek toplantı ve görüşmelerin eyleme dönüşemediğini söyledi. KKTC’nin uzun yıllardır ambargo, yaptırım ve izolasyon sorunlarıyla karşı karşıya kaldığına dikkati çeken Keser, Türk devletlerinden ülkesine daha fazla destek ve yakınlık göstermelerini beklediklerini dile getirdi.
İşbirliğinin yalnızca siyasi düzeyde kalmaması gerektiğini vurgulayan Keser; üniversiteler arasında öğrenci ve akademisyen değişim programları düzenlenmesinin, turizm ve kültür-sanat ilişkilerinin geliştirilmesinin, ortak etkinliklerle halkların birbirlerini daha yakından tanımalarının önemine işaret etti. Posta idarelerinin KKTC’yi tanıtan ortak pul çalışmaları gibi düşük maliyetli girişimlerle toplumsal yakınlaşmaya katkı sağlayabileceğini belirten Keser, Türk devletlerine söz yerine somut dayanışma adımları atma çağrısında bulundu.
Fodor, 19. ve 20. yüzyıllarda Türk-Macar ilişkileri bağlamında Macaristan’ın da Avrupa’da kısmen izole edilmiş konumda bulunduğunu ve bu dönemde Turancılık düşüncesinin ortaya çıktığını anlattı. Verilerin anlamlandırılarak bilgiye dönüştürülmesinin ve paylaşılmasının önemini vurgulayan Fodor, “Veri toplamaya büyük önem veriliyor ancak bilgi olmadan verinin hiçbir anlamı yok, verileri işleyerek bunların arkasındaki motivasyonu ve sonuçları anlamak gerekiyor.” değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye’nin kuruluşundan yaklaşık 1,5 yıl sonra Anadolu’ya gelen Macar meteoroloji uzmanının, ülkede meteoroloji çalışmalarının temellerinin atılmasına katkı sağladığını belirten Fodor, bu örneğin bilgi paylaşımının önemini gösterdiğini söyledi. Birinci Dünya Savaşı sırasında Macaristan’da eğitim gören yaklaşık 200 Osmanlı öğrencisinin ülkelerine döndükten sonra akademik ve kültürel ilişkilerin gelişmesine katkıda bulunduğunu aktaran Fodor, benzer öğrenci değişim programlarının sürdürülmesini önemli bulduğunu dile getirdi.
Saiyn, Kazakistan’ın dijital dönüşüm alanında önemli ilerleme kaydettiğini; resmi işlerin dijitalleşmesi ve mobil bankacılık hizmetleri sayesinde vatandaşların kamu hizmetlerine ve finansal işlemlere daha kolay erişebildiğini anlattı. “Ortak tarihsel hafızamızdan ortak bir entelektüel geleceğe geçelim, bilgilerimizi, dillerimizi ve fikirlerimizi bir araya getiren birleşik bir bilgi ekosistemi oluşturalım.” görüşünü paylaşan Saiyn, projenin hayata geçirilmesi için Türk hükümetleri, üniversiteleri, kültür kurumları ve teknoloji uzmanları arasında işbirliği çağrısı yaptı.
Fayziev, Türk devletleri arasındaki ortak tarih ve kültürel yakınlığın kalıcı bilgi üretme kapasitesine dönüştürülmesi gerektiğini belirtti. Bu çalışmaların üniversiteler ve dijital yayın arşivleri arasında bağlantı kurmakla sınırlı kalmaması, ortak araştırmaların kamu politikalarına, iş dünyasına ve eğitime katkı sunması gerektiğini vurguladı.
Türk Üniversiteler Birliğinin 170 üniversiteyi bir araya getirdiğini ve Orhun Değişim Programı kapsamında 2026-2027 akademik yılına kadar 4 bin akademik hareketlilik gerçekleştirileceğini anlatan Fayziev, Özbekistan ile Türkiye’deki düşünce kuruluşları ve araştırma merkezleri arasındaki işbirliğinin genişlediğini ifade etti. Fayziev, 2027’de ticaret ve lojistik, su güvenliği, iklim değişikliği ve yapay zeka alanlarında ortak araştırma projeleri başlatılması, akademik hareketliliğin ortak araştırmalarla ilişkilendirilmesi ve dijital bilgi platformu oluşturulması önerilerini sıraladı. IICA’nın bu çalışmalara katkı sunmaya hazır olduğunu bildirdi.
Şahoğlu, Türk devletleri arasındaki dayanışmanın, özellikle uluslararası alanda tanınma ve eşit muamele görme konusunda KKTC’ye destek verilmesini de kapsaması gerektiğini belirtti. Türk dünyasının ortak tarih ve kültürel bağlarını bilgi üretimi ve akademik işbirliğiyle güçlendirmesi çağrısında bulundu.
Ortak tarih, dil ve kültürel mirasın yanı sıra uluslararası ilişkiler, stratejik düşünce, yapay zeka ve dijital bilgi altyapısının da işbirliği alanları arasında bulunması gerektiğini ifade eden Şahoğlu; üniversiteleri, düşünce kuruluşlarını ve araştırmacıları bir araya getirecek ağlar kurulmasını, genç akademisyenlerin ortak burs ve araştırma programlarıyla desteklenmesini önerdi. KKTC’nin Doğu Akdeniz’deki konumu ile eğitim, diplomasi, kültürler arası iletişim ve çatışma çözümü alanlarındaki deneyiminin Türk dünyasının ortak bilgi birikimine katkı sağlayabileceğini söyledi. İşbirliğinin mevcut kapasitenin belirlenmesi, pilot projelerin başlatılması, sürdürülebilir finansman ve ortak yayın mekanizmalarının oluşturulması aşamalarıyla ilerletilebileceğini belirtti.
Olszowska, Polonya’da Türkoloji çalışmalarının 1919’a kadar uzandığını, son dönemde Azerbaycan Türkçesi, Kazakça ve Türkçe öğrenimine yönelik ilginin arttığını kaydetti. Orta Asya ve Türk dünyasını daha iyi anlamak için bölge dillerini, kültürünü ve siyasetini bilen uzmanlar yetiştirilmesinin önemini vurguladı. Polonya ve Türkiye’den uzmanların bilgi ve deneyim paylaşacağı bir işbirliği ağı kurulmasını öneren Olszowska, ortak tarih ve güncel meselelerin farklı ülkelerdeki kamuoylarına aktarılması için çalışmaların İngilizce yürütülmesinin de önem taşıdığını ifade etti.
Sapina, Türk dünyası ile diğer toplumlar arasında kalıcı ilişkiler kurulmasında akademik çevrelerin ve özellikle Türkoloji bölümlerinin önemli rol oynayabileceğini söyledi. Dil, kültür, tarih ve edebiyat bilgisine sahip Türkologların karşılıklı anlayışın geliştirilmesine katkı sunabileceğine işaret etti.
Hırvatistan’da Türkoloji öğrencileri ile Türkiye ve diğer Türk devletlerinden gelen Erasmus öğrencilerini bir araya getirerek dil öğrenimini ve kültürel etkileşimi teşvik ettiklerini belirten Sapina, bu temasların uzun yıllar süren dostluklara dönüştüğünü anlattı. Sapina, toplumların birbirlerini tanımaları için ortak bilgi ve deneyimlerin farklı dillere aktarılmasının önemini vurguladı.
Kaynak: Sondakika.com — Eğitim
