Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Hristodulidis ve BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar ile yapılan üçlü görüşmenin sonuçlarını “mütevazı ileriye doğru adımlar” olarak değerlendirdi. Görüşmede güven yaratıcı önlemler, geçiş noktaları ve Pile konusu ele alındı.
Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar’ın ev sahipliğinde Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis ile yaptığı üçlü görüşmenin ardından Cumhurbaşkanlığı’nda basın toplantısı düzenledi. Erhürman, toplantının sonuçlarını “mütevazı ileriye doğru adımlar” olarak değerlendirdi.
Erhürman, bugüne kadar güven yaratıcı önlemler konusunda görüşülen ancak sonuca ulaşmayan konularla ilgili köprü kurucu öneriler içeren bir paket sunduklarını söyledi. Paketin yeni unsurlar, öneriler veya talepler içermediğini belirten Erhürman; afetlere ortak müdahale, askeri, eğitim ve çevre alanlarında işbirliği, Imagine Projesi ve geçiş noktalarının öneriler arasında olduğunu kaydetti.
Erhürman, BM Genel Sekreteri António Guterres’in New York’ta dile getirdiği, adada oluşabilecek afetlere ortak müdahale mekanizması kurulması önerisinin Mart 2025’te Kıbrıs Rum liderliği tarafından yazılı olarak sunulduğunu ve kendilerinin de öneri üzerinde çalıştığını söyledi. Hristodulidis ile, bu konuda çalışan teknik komitenin görevlendirilerek mekanizmayı geliştirmesi konusunda anlaştıklarını belirtti.
İki taraftan askerlerin ara bölgede yaşanan sorunlar ve bölgenin mayınlardan arındırılması gibi konularda işbirliği yapmasını öngören askeri mekanizma önerisinin, BM Genel Sekreteri’nin raporlarında birçok kez yer aldığını ve BM tarafından 1 Mayıs 2020’de ayrıntılı bir çalışma sunulduğunu kaydeden Erhürman, “Bu çalışmayı aynen kabul edebileceğimizi söyledik.” dedi. Önerinin kabul görmediğini belirtti.
Eğitim Teknik Komitesi tarafından tamamlanma aşamasındaki “EduBites” çalışmasını aynen kabul etmeyi önerdiklerini söyleyen Erhürman, karşı tarafın “düşünmeye ihtiyaçları olduğu” gerekçesiyle önerinin kabul edilmediğini aktardı.
Imagine Projesi’nin başlangıçtaki şekliyle yeniden başlamasını önerdiklerini belirten Erhürman, projenin başlangıçta Eğitim Teknik Komitesi tarafından yürütüldüğünü, mali yardımın komiteye yapıldığını ve çocukların vatandaşlık bağından bağımsız olarak katılabildiği bir organizasyon olduğunu söyledi. Projenin Eğitim Teknik Komitesi tarafından, komitenin yönetimi ve gözetiminde başlatılması önerisinin kabul edildiğini ve ortak açıklamaya girdiğini kaydetti.
Kültürel Miras Teknik Komitesi’nin görev alanındaki eski eserlere ilişkin bilgi, veri veya maddelerin paylaşılması için bekleyen bir inisiyatif bulunduğunu belirten Erhürman, ilgili komitenin liste çalışması yaptığını ve bu çalışmanın hayata geçirilmesi önerilerinin kabul edildiğini söyledi. Çevre Teknik Komitesi’nin yürüttüğü üç projeyle ilgili sonuca varılması önerisinin de kabul edilerek açıklamaya girdiğini ifade etti.
Maronit Kiliseleri ve Ermeni Manastırı’nın restorasyonuyla ilgili çalışmaları, Ermeni ve Maronit toplumlarıyla işbirliği ve iletişim içinde, Kültürel Miras Teknik Komitesi’nin uzmanlığından da yararlanarak tek taraflı yürütmeye hazır olduklarını belirten Erhürman, çalışmalara bu şekilde başlanacağının ortak açıklamada yer aldığını söyledi.
Erhürman, geçiş kapılarıyla ilgili çok aşamalı bir öneri listesi sunduklarını ve dört farklı öneri götürdüklerini söyledi. Listeden Akıncılar-Limya ile Kambo-Gemikonağı kapılarının açılması ve gündemdeki diğer tüm kapılarla Pile konusunun üçlü görüşmede ele alınması önerisinde uzlaşıldığını belirtti.
İlk önerilerinin Kiracıköy-Eylence arasındaki yolun tamamen kuzeyden geçmesi ve Kıbrıs Türk tarafınca yapılması olduğunu kaydeden Erhürman, alternatif olarak yolun Yeri köyüne kadar olan kuzey kısmının kendileri tarafından, güneyden Eylence’ye kadar kalan bölümünün ise Avrupa Birliği (AB) temsilcileri tarafından yapılmasını önerdiklerini söyledi. Kuzeydeki yolu yapmaya ve kalan kısmın AB finansmanıyla yapılmasına onay vermeye hazır olduklarını belirtti. Yolun kuzeyde kalan bölümünde 1974 öncesinden kalan Kıbrıs Rum mallarını Taşınmaz Mal Komisyonu aracılığıyla kamulaştırmaya da hazır olduklarını ifade etti.
İkinci önerilerinin Kiracıköy-Eylence, Akıncılar-Limya, Haspolat ve Kambo-Gemikonağı kapılarının tümünün açılması ve Pile’deki geçiş noktası sorununun çözülmesi olduğunu aktardı. Üçüncü öneri, Haspolat ile Kambo-Gemikonağı kapılarının açılması ve diğer konuların Genel Sekreter’le yapılacak görüşmeye bırakılmasıydı. Dördüncü öneri ise Akıncılar-Limya ve Kambo-Gemikonağı kapılarının açılması; Pile ile birlikte tüm geçiş noktalarının hem süreç içinde hem de Genel Sekreter’le yapılacak üçlü toplantıda ele alınmasıydı.
Erhürman, toplantıdan önce yaptığı basın açıklamasına değinerek, “Bir tane de yeni ve aslında bayağı bir oyun değiştirici olabilecek, yaklaşımları etkileyebilecek bir öneri yaptık bugün.” dedi. Rum Lider Hristodulidis’in öneriyle ilgili açıklama yapmak istemediğini belirten Erhürman, üzerinde iyice düşünülmesi hâlinde önerinin Kıbrıs sorunuyla ilgili görüşmelerde önemli bir değişim yaratma fırsatı tanıyacağını düşündüğünü söyledi. Öneriyi bu aşamada açıklamayacağını vurguladı.
Toplantı sonuçlarının köprü kurucu öneriler listesinden çıktığını belirten Erhürman, 2017 Crans-Montana’dan 2026’ya kadar olan sürecin durgunluk olarak tanımlanması hâlinde, uzun süredir tartışılan bazı konularda ilerleme sağlanmasını tatmin edici bulduğunu söyledi. “Bunları mütevazı ileriye doğru adımlar olarak değerlendiriyorum.” diyen Erhürman, Genel Sekreter’le planlanan üçlü görüşmenin “haftalar” içinde yapılacağına dikkat çekti.
Erhürman, güven yaratıcı önlemler kapsamında geçiş noktaları ve Pile konusunun üçlü görüşmede ele alınacağını ve görüşülmeye devam edeceğini belirterek, “Üçlü görüşmede de umarım bunlarla da sonuç alacak duruma geliriz.” dedi.
Kaynak: Kıbrıs Manşet — Güncel
