Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, dönüşümlü başkanlığın son geceye kalacak bir konu olmadığını belirterek siyasi eşitlik ve dönüşümlü başkanlığın müzakere metodolojisinin parçası olması gerektiğini söyledi.
Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar’ın ev sahipliğinde, Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis ile yaptığı üçlü görüşmenin ardından basın mensuplarının sorularını yanıtladı. Erhürman, dönüşümlü başkanlığın müzakerenin başlaması durumunda ilk ele alınacak konulardan biri olması gerektiğini belirterek, “Dönüşümlü başkanlık, son geceye kalacak bir konu değil” dedi.
Siyasi eşitlik ve dönüşümlü başkanlık konusunun müzakere metodolojisinin bir parçası olması gerektiğini ifade eden Erhürman, siyasi eşitliğin Kıbrıs sorununun bugüne kadar çözüme ulaşamamasındaki temel unsurlardan biri olduğunu söyledi. Dönüşümlü başkanlık konusunun güvenlik ve garantiler gibi başka başlıklarla eşleştirilmesini doğru bulmadığını belirtti.
Dönüşümlü başkanlığın, Kıbrıslı Türklerin kurulacak ortak yapıda belirli dönemlerde liderlik yapabilmesinin sembolik bir göstergesi olduğunu kaydeden Erhürman, bunun Kıbrıs Rum tarafının Kıbrıslı Türklerle siyasi gücü ve adadaki zenginliği paylaşmaya hazır olup olmadığını ortaya koyduğunu ifade etti.
Erhürman, dönüşümlü başkanlığın metodolojik değil esasa ilişkin olduğu yönündeki görüşe katılmadığını belirtti. Önceki müzakerelerin siyasi eşitlik ve Rum liderliğinin bunu kabul edip toplumuna anlatması noktasında tıkandığını söyledi.
Crans-Montana sürecinin çökmesindeki en büyük etkenlerden birinin, siyasi eşitlik unsuru olan dönüşümlü başkanlıkla güvenlik ve garantiler gibi bir konunun eşleştirilmeye çalışılması olduğunu kaydeden Erhürman, “O eşleştirme çalışması metodolojik bir çalışmadır. Yani hiçbir yerde bize bu iki konunun eşleştirilmesi gerektiği söylenmiyor. Bir metodoloji seçilmiş, bu ikisini eşleştirin, ikisini birlikte halledin denilmiş. Biz de diyoruz ki bunların eşleştirilmesi metodolojik olarak yanlıştır.” diye konuştu.
Kıbrıs Türk tarafının, çekirdek konu haline gelen siyasi eşitlik meselesi nedeniyle dönüşümlü başkanlığı istediğini ifade eden Erhürman, tarafın güvenliği en önemli konu olarak gördüğünü vurguladı. Dönüşümlü başkanlığın kabul edilmemesini, “Kıbrıs Rum halkının gerçekten Kıbrıslı Türklerle gücü ve adadaki zenginliği paylaşmaya hazır olmadığını gösteren sembolik bir durum” olarak nitelendirdi.
Erhürman, “Bugüne kadar bizi çözüme ulaştırmayanın ne olduğuna dair bir tespit üzerinden ilkesel olarak belli şeyleri kabul edelim ve müzakereye geçelim.” dedi.
Rum Lider Hristodulidis’in Maraş ve Mağusa Limanı önerisine kıyasla, Türkiye Cumhuriyeti’yle istişare içinde daha dengeli ve kabul edilebilir bir öneri sunduklarını belirten Erhürman, öneriyi açıklamayarak diplomasiye şans tanıdığını söyledi. Toplantıda Hristodulidis’in masaya getirdiği 19 maddeli önerinin gündeme geldiğini ve önerinin kendisine ve Holguin’e basılı olarak sunulduğunu aktardı.
Türkiye ile masaya götürdükleri tüm önerileri istişare ettiklerini belirten Erhürman, Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ziyaretinin bu konuyla ilgili olmadığını, Fidan’ın daha önce aksayan ziyaret planları nedeniyle KKTC’ye geldiğini kaydetti.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve kendilerinin sürecin Crans-Montana’dakinden farklı olması gerektiğini dile getirdiklerini belirten Erhürman, Erdoğan’ın, “Bizim için çözümsüzlük çözüm değildir.” dediğini hatırlattı.
Kıbrıslı Rumların adadaki zenginliği ve gücü paylaşmaya hazır olduklarını sürecin sonunda değil, başlamadan önce göstermeleri gerektiğini söyleyen Erhürman, “Aslında bu ön şart değil. Bu çözüm isteyen bir liderin bugüne kadarki deneyimlerden çıkardığı derslerle ilgilidir.” dedi. Müzakere olsun diye değil, çözüme ulaştıracak müzakere istediklerini belirterek, “Türkiye ile tam bir istişare içindeyiz. Tam bir istişare içinde de olmaya devam edeceğiz.” ifadelerini kullandı.
Erhürman, COP31 (Conference of the Parties – 31. Taraflar Konferansı) sırasında Hristodulidis ve Guterres’le görüşme önerisinde bulunduğunu ancak kısıtlı süre nedeniyle görüşmenin yapılamayacağını söyledi. Guterres’le yapılacak üçlü görüşme için henüz tarih konuşulmadığını, görüşmenin en geç bir ya da bir buçuk ay içinde olabileceğini belirtti.
Pile geçişlerinde yaşanan sorunlara ilişkin soruları yanıtlayan Erhürman, Pile’nin kendileri için bir kapı olmadığını ve kapılar haritasında bulunmadığını, ancak New York’ta geliştirilen bir öneri olduğunu söyledi.
Haspolat’ı araçlı geçiş kapısı olarak önermeyebileceğini ifade eden Erhürman, Rum Liderin Kiracıköy ile Eylence arasında belli bir noktadan itibaren ara bölgeden 3,3 kilometre yol geçmesini istediğini belirtti. Bu genişlikte bir alanın yürürlükteki başka hiçbir geçiş noktasında bulunmadığını kaydeden Erhürman, izole bir alanda yaşanabilecek suç olaylarından endişe duyduklarını söyledi. Ara bölge kullanılacaksa denge kurulması için arak Pile önerisinin getirildiğini anlattı.
Açılması için anlaşmaya varılan kapıların hemen açılmayacağını ve bunun için belli bir süreç gerektiğini belirten Erhürman, diğer kapıların da görüşülmeye devam edeceğini söyledi. Dönüşümlü başkanlığın görüşmelerin birinci maddesi yapılması yönünde Holguin veya BM’den henüz bir öneri gelmediğini aktardı. Görüşme sürecinin kademelere bölünmesi ve dönüşümlü başkanlık kabul edilmedikçe diğer konulara geçilmemesi yönünde bir öneri gelirse bunu değerlendirebileceğini ifade etti.
“9 senelik durgunluğun sorumlusu ben değilim.” diyen Erhürman, bir sene içerisinde iki kapının açıldığını ve diğer kapıların da haftalar içinde BM Genel Sekreteri huzurunda ele alınmasının başarı olduğunu belirtti.
Siyasi eşitliğin içeriğiyle birlikte kabul edilmediği bir noktada müzakereye başlamayacağını söyleyen Erhürman, “Diğer güvenlik yaratıcı önlem önerilerimizden de vazgeçmiş falan değiliz. AB vatandaşlığı, karma evlilikle doğan çocuklarımız, spor meselesi… Bunlardan da vazgeçmiş değiliz. Dolayısıyla adım adım ilerleme çabalarına devam edeceğiz.” dedi.
Kaynak: Kıbrısın Sesi — Haberler
