Atatürk’ün 11 Kasım 1930’da Amerikan halkına seslendiği görüntüler yeniden yayımlandı. ABD Büyükelçisi Joseph Grew’den Fransızca söz istediği kısa diyalog ilk kez paylaşıldı.
Mustafa Kemal Atatürk’ün 11 Kasım 1930’da Ankara’daki Gazi Orman Çiftliği’nde kaydedilen ve Amerikan halkına seslendiği görüntüler, tarih araştırmacısı Ali Taner Tümer’in çalışmasıyla “Kronik Doküman” adlı YouTube kanalında yeniden yayımlandı. Atatürk’ün ABD’nin Türkiye Büyükelçisi Joseph Grew’den Fransızca söz istediği kısa diyalog ise ilk kez paylaşıldı.
Görüntülerin farklı bölümleri daha önce çeşitli arşivlerde yayımlanmıştı. Yeni çalışmada film kayıtları, dönemin gazeteleri ve ulaşılabilen fotoğraflar bir araya getirilerek bütünleştirilmiş bir versiyon hazırlandı.
ABD Büyükelçisi Joseph Grew konuşmasını tamamladıktan sonra Atatürk, Fransızca “Müsaadenizle birkaç şey söyleyebilir miyim?” anlamına gelen bir ifadeyle söz istedi. Grew, yine Fransızca “Lütfen ekselansları” karşılığını verdi. Atatürk, bu diyaloğun ardından Amerikan halkına yönelik konuşmasına Türkçe başladı.
Ali Taner Tümer, Atatürk’ün Büyükelçi Grew ile çiftliği gezerken Fransızca konuştuğu başka görüntülerin daha önce yayımlandığını, hitaptan hemen önceki kesitin ise ilk kez paylaşıldığını belirtti. Tümer, “Atatürk’ün çok kısa da olsa Fransızca konuştuğu bu nadir anı yakalamış olduk. Daha önce yayımlanan görüntülerde Büyükelçi ile çiftliği gezerken Fransızca konuştuğu bölümler bulunuyordu. Ancak Amerikan halkına hitabından önceki bu Fransızca kesit ilk kez yayımlandı. Atatürk’ün Fransızcaya hakimiyetini gösteren, filme alınmış çok önemli ve kıymetli bir kayıt” dedi.
Atatürk, Amerikan halkına yönelik konuşmasında “Türk milleti tab’en demokrattır” sözleriyle Türk milletinin demokratik karakterine vurgu yaptı ve Amerikan demokrasisinin ulusal birliğin kurulmasındaki rolüne değindi. Konuşmasında Türk ve Amerikan halkları arasındaki sevgi ve dostluğun önemini de vurguladı.
Atatürk’ün hitabında dünya barışı da öne çıktı. İnsanlığın sulh ve huzur sahasına ulaşması gerektiğini ifade eden Atatürk, milletler arasında dostluğun güçlendirilmesi ve ortak bir barış anlayışı etrafında buluşulması mesajını verdi.
Tümer, Sinema Genel Müdürlüğü’nün Film Mirasım arşivi başta olmak üzere farklı kaynaklardan kayıtların çeşitli bölümlerine ulaşıldığını, Güney Karolina Üniversitesi arşivinden de görüntüler temin edildiğini söyledi. Çalışmada dönemin gazeteleri ve fotoğraflar da incelendi; Atatürk ile Grew’ün buluşmasına ilişkin 6-7 fotoğrafa erişildi. Tümer, konuşmanın yapıldığı ana ait bir fotoğrafa rastlamadığını belirtti.
Tümer, görüntülerin elde edilmesi, incelenmesi, düzenlenmesi ve renklendirilmesi sürecinde farklı kaynakların ve arşivlerin katkısı olduğunu söyledi. Kayıtlarda netleştirme, yakınlaştırma veya restorasyon yapılmadığını belirten Tümer, “Görüntülerde herhangi bir netleştirme, yakınlaştırma veya restorasyon uygulanmadı. Elimize ulaşan görüntüler yalnızca renklendirildi. Yapay zekayla yeni bir görüntü oluşturulmadı, görüntülerin dokusuna müdahale edilmedi. Atatürk’ün gerçek görüntülerinin özgünlüğünü korumak bizim için çok önemli” dedi.
Kaynak: Habertürk
