AB Komisyonunun 2026 Türkiye Raporu’nda, Türkiye’nin işleyen bir piyasa ekonomisinin oluşturulmasında ileri düzeyde olduğu ve AB tedarik zincirlerine katkı sağladığı belirtildi. Raporda Türk savunma şirketlerinin AB pazarına yöneldiği de kaydedildi.
Avrupa Birliği (AB) Komisyonunun 2026 Genişleme Paketi kapsamındaki Türkiye Raporu kamuoyuyla paylaşıldı. Raporda, Türkiye’nin işleyen bir piyasa ekonomisinin oluşturulmasında oldukça ileri düzeyde olduğu, AB tedarik zincirlerinin dayanıklılığına katkı sağladığı ve Türk savunma şirketlerinin giderek daha fazla AB pazarına yöneldiği belirtildi.
AB Komisyonunun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos tarafından duyurulan pakette Türkiye’nin stratejik konumu, Avrupa güvenliğine katkıları ve arabuluculuk rolü olumlu değerlendirilirken; demokrasi, hukukun üstünlüğü, temel haklar ve yargı bağımsızlığı alanlarında sorunlar bulunduğu öne sürüldü.
Raporda Türkiye’nin NATO üyeliği ve stratejik konumuyla Avrupa güvenliğinde önemli rol oynadığı, AB’nin kriz yönetimi operasyonlarına katkı sağladığı ve arabuluculuk girişimleriyle bölgesel etkisini güçlendirdiği kaydedildi. Türkiye’nin NATO’nun Kosova Gücü (KFOR) misyonuna, EUFOR Althea Operasyonu’na ve BM barışı koruma operasyonlarına katkı sunduğu belirtildi.
Rapora göre Türkiye ile AB arasındaki katılım müzakereleri 2018’den bu yana durma noktasında. Kos, Türkiye’nin AB üyeliği hedefi ile üyelik kriterlerindeki gidişat arasındaki makasın açıldığını iddia etti. Bölgesel bağlantısallık, iklim ve göç gibi ortak çıkar alanlarında işbirliğinin geliştiğini belirten Kos, Türkiye ile ticaret hacminin 210 milyar avroya ulaştığını söyledi. Raporun Gümrük Birliği bölümünde ise toplam ticaret hacmi 218 milyar avro olarak verildi.
Kos, “AB’nin, bu ülkeyle günümüz Avrupası’ndaki yeni gerçeklikleri yansıtan, işbirliğine dayalı ve karşılıklı yarar sağlayan bir ilişki geliştirme konusunda stratejik çıkarı bulunmaktadır.” dedi. Doğu Akdeniz ve Ege’deki gelişmelerin ilişkileri zorlaştırabileceğini ifade eden Kos, Türkiye’den uluslararası hukuka, iyi komşuluk ilişkilerine ve AB üyesi devletlerin egemenliğine saygı göstermesini beklediklerini söyledi. Kıbrıs müzakerelerinin yeniden başlamasına ve BM Genel Sekreteri’nin bu yöndeki çabalarına destek verdiklerini kaydetti.
Raporda, Türkiye’nin AB adayı ve önemli bir ortak olduğu vurgulandı. Türkiye’nin AB tedarik zincirlerinin dayanıklılığına ve çeşitlendirilmesine katkıda bulunduğu; AB ile ekonomik entegrasyonunun yüksek olduğu belirtildi. Türkiye, 2025’te AB’nin beşinci büyük ticaret ortağı olurken, Türkiye’nin mal ihracatındaki AB payı yüzde 42,8’e, doğrudan yabancı yatırımlardaki AB payı yüzde 66’ya yükseldi.
Rapora göre Türkiye, siber saldırılar, yapay zekâ destekli dezenformasyon kampanyaları, kritik altyapıdaki güvenlik açıkları ve göç akımlarının olası manipülasyonu gibi hibrit tehditlerle karşı karşıya. İHA ve insansız deniz araçlarından kaynaklanan tehditler ile Rusya’nın “gölge filosunun” yol açtığı güvenlik ve çevre riskleri deniz güvenliğine ilişkin endişeler arasında sıralandı.
Raporda Türkiye’nin arabuluculuk ve diplomatik girişimlerde bulunan aktif, çok katmanlı bir dış politika izlediği; BM, Avrupa Konseyi ve AGİT dahil uluslararası kuruluşlarda rol oynadığı ifade edildi. Türkiye’nin Türk Devletleri Teşkilatı ve İslam İşbirliği Teşkilatındaki rolüne de değinilen raporda, bu platformlarda AB tutumlarına uyumunun düşük kaldığı ve KKTC’yi meşrulaştırma çabalarının BM himayesindeki çözüm görüşmelerine elverişli ortam oluşturma çabalarını zayıflattığı öne sürüldü.
Türkiye’nin 2025’te Rusya ile Ukrayna arasında doğrudan görüşmelere ev sahipliği yapmak dahil kolaylaştırıcı ve potansiyel arabulucu rolünü sürdürdüğü belirtildi. Raporda Türkiye’nin Ukrayna’nın yeniden inşasına ilgi gösterdiği ve “Gönüllüler Koalisyonu” girişimine katıldığı kaydedilirken, Rusya ile yakın ilişkilerini sürdürdüğü de ifade edildi. ABD ile ilişkilerin önemli olmakla birlikte güçlükler barındırdığı; Eylül 2025’te iki cumhurbaşkanı arasındaki görüşmenin ardından üst düzey temasların devam ettiği aktarıldı.
Orta Doğu konusunda Türkiye’nin gerilimi düşürmeye ve çatışmayı sona erdirmeye yönelik diplomatik çabalar yürüttüğü, İran Savaşı’na diplomatik çözüm bulunması ve Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünün yeniden tesis edilmesi yönündeki AB tutumuyla örtüştüğü belirtildi. Raporda, Türkiye’nin Hamas’ı meşru bir siyasi muhatap olarak görmesinin, Hamas’ı terör örgütü olarak tanımlayan AB’nin tutumuyla bağdaşmadığı ifade edildi.
Rapora göre Türkiye, Filistin’in tanınmasını savundu, Gazze’de ateşkes çabalarını destekledi ve Mısır ile Katar’la birlikte Gazze barış planının uygulanmasına yönelik çalışmalara katıldı. Türkiye’nin Filistinlilere insani yardım sağladığı ve iki devletli çözüm için kurulan Küresel Koalisyonun üyesi olduğu belirtildi. Türkiye’nin Suriye’nin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü desteklediği, geçici koruma altındaki Suriyelilerin geri dönüşüne elverişli koşullar oluşturmayı amaçladığı da kaydedildi.
Raporda Türkiye’nin İsrail ve ABD’nin İran’a askeri müdahalesine güçlü biçimde karşı çıktığı, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması çağrısında bulunduğu aktarıldı. Türkiye’nin Libya’da etkin bir aktör olduğu belirtilirken, Libya ile deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin Mutabakat Zaptı’nın üçüncü devletlerin egemenlik haklarını ihlal ettiği ileri sürüldü. Türkiye’nin Güney Kafkasya, Orta Asya ve Afrika’daki ilişkilerini güçlendirdiği, Latin Amerika ile siyasi ve ticari ilişkilerini sürdürdüğü de raporda yer aldı.
Raporda, “Türkiye, işleyen bir piyasa ekonomisinin oluşturulmasında oldukça ileri düzeydedir ve raporlama döneminde bir miktar ilerleme kaydetmiştir.” değerlendirmesi yapıldı. Orta Doğu’daki çatışma ve ülke içindeki siyasi gerilimlerin ekonomik istikrar programı üzerinde baskı oluşturduğu, enflasyonun yüksek seyrini koruduğu belirtildi. TCMB’nin güvenilirliği yeniden tesis etme konusunda ilerleme kaydettiği, cari açığın ılımlı düzeyde kaldığı ve bankacılık sektörünün güçlü sermaye yapısını koruduğu ifade edildi.
Türkiye’nin çeşitlendirilmiş sanayi tabanı ve stratejik coğrafi konumunun tedarik zincirlerinin dayanıklılığına katkı sunduğu kaydedildi. Raporda Türkiye’nin AB’nin bor ihtiyacının yüzde 99’unu, antimon ihtiyacının yüzde 63’ünü ve feldspat ihtiyacının yüzde 51’ini karşıladığı belirtildi. 2022’de keşfedilen Beylikova Nadir Toprak Elementleri Yatağı, gelecekteki tedarik zinciri dayanıklılığı açısından stratejik bir varlık olarak nitelendirildi.
Türkiye’nin BM çerçevesi dışında alınan yaptırımlara katılmadığı ve Rusya’ya yönelik AB kısıtlayıcı tedbirlerini desteklemediği hatırlatıldı. Bununla birlikte, Rusya’ya karşı AB yaptırımlarının çift kullanımlı ürünler üzerinden delinmesini önlemek için bazı adımlar attığı belirtildi. AB’nin Gümrük Birliği’nin işleyişi ve ticaret engellerinin azaltılması konusunda Türkiye ile temaslarını sürdürdüğü de kaydedildi.
Rapora göre Türkiye, NATO bünyesindeki en büyük ikinci orduya sahip olmayı sürdürürken savunma sanayisi üretim ve ihracat açısından büyüdü. Sektörün kamu ve özel şirketler, yerel tedarik zincirleri ve devlet destekli Ar-Ge programlarıyla desteklendiği belirtildi. Türk şirketlerinin satışlarını artırmak, bilgi birikimi ve teknoloji transferine erişmek amacıyla giderek daha fazla AB pazarına yöneldiği; AB üyesi ülkelerle ortak üretim tesisleri kurduğu ve ortak projeler için mutabakat zaptları imzaladığı ifade edildi.
Kaynak: Kıbrısın Sesi — Haberler
