Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, dönüşümlü başkanlığın müzakere sürecinde ilk ele alınacak konulardan biri olması gerektiğini belirtti. Erhürman, konunun son geceye bırakılmaması gerektiğini vurguladı.
Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar’ın aşamalı bir süreç planladığını ve “dönüşümlü başkanlık, müzakerenin başlaması durumunda ilk ele alınacak konulardan biridir” diyerek ara bulmaya çalıştığını belirtti. Erhürman, dönüşümlü başkanlığın son geceye kalacak bir konu olmadığını vurguladı.
Erhürman, “Siyasi eşitlik ve dönüşümlü başkanlık konusunun müzakere metodolojisinin bir parçası olması gerektiği” görüşünü ifade etti. Siyasi eşitliğin, Kıbrıs sorununun bugüne kadar çözüme ulaşamamasındaki temel unsurlardan biri olduğunu belirten Erhürman, dönüşümlü başkanlığın güvenlik ve garantiler gibi başka başlıklarla eşleştirilmesinin doğru olmadığını söyledi.
Dönüşümlü başkanlığın, Kıbrıslı Türklerin kurulacak ortak yapıda belirli dönemlerde liderlik yapabilmesinin sembolik bir göstergesi olduğunu ifade eden Erhürman, bunun Kıbrıs Rum tarafının Kıbrıslı Türklerle siyasi gücü ve adadaki zenginliği paylaşmaya hazır olup olmadığını ortaya koyduğunu kaydetti.
Erhürman, BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar’ın ev sahipliğinde Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis ile yaptığı üçlü görüşmenin ardından açıklama yaparak basın mensuplarının sorularını yanıtladı.
Rum Lider Hristodulidis’in, Maraş ve Mağusa Limanı önerisine kıyasla, Türkiye Cumhuriyeti’yle istişare içinde çok daha dengeli ve kabul edilebilir bir öneri sunduklarını ifade eden Erhürman, öneriyi açıklamayarak diplomasiye şans tanıdığını kaydetti.
Toplantıda Hristodulidis’in masaya getirdiği 19 maddeli öneriye değinildiğini belirten Erhürman, önerinin toplantıda kendisine ve Holguin’e basılı olarak sunulduğunu söyledi.
Dönüşümlü başkanlığın metodolojik değil, esasa ilişkin olduğuna dair görüşe katılmadığını belirten Erhürman, konunun metodolojik olmasının sebebinin, önceki müzakerelerde siyasi eşitlik ve Rum liderliğinin bunu kabul edip toplumuna anlatması noktasında tıkanma yaşanması olduğunu kaydetti.
Crans-Montana sürecinin çökmesindeki en büyük etkenlerden birinin, siyasi eşitlik unsuru olan dönüşümlü başkanlık ile güvenlik ve garantiler gibi bir konunun eşleştirilmeye çalışılması olduğunu söyleyen Erhürman, “O eşleştirme çalışması metodolojik bir çalışmadır. Yani hiçbir yerde bize bu iki konunun eşleştirilmesi gerektiği söylenmiyor. Bir metodoloji seçilmiş, bu ikisini eşleştirin, ikisini birlikte halledin denilmiş. Biz de diyoruz ki bunların eşleştirilmesi metodolojik olarak yanlıştır.” diye konuştu.
Siyasi eşitlik meselesinin bugüne kadar çözüme ulaşamamanın temel sebebi olduğunu ifade eden Erhürman, Kıbrıs Türk tarafının dönüşümlü başkanlığı istediğini ve “güvenliği” en önemli konu olarak gördüğünü vurguladı.
Dönüşümlü başkanlığın kabul edilmemesini, “Kıbrıs Rum halkının gerçekten Kıbrıslı Türklerle gücü ve adadaki zenginliği paylaşmaya hazır olmadığını gösteren sembolik bir durum” olarak nitelendiren Erhürman, “Bugüne kadar bizi çözüme ulaştırmayanın ne olduğuna dair bir tespit üzerinden ilkesel olarak belli şeyleri kabul edelim ve müzakereye geçelim.” dedi.
Türkiye Cumhuriyeti ile hangi konuların istişare edildiği ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın açıklamaları hakkındaki soruyu yanıtlayan Erhürman, kendileri tarafından masaya götürülen tüm önerilerin istişare edildiğini vurguladı. Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ziyaret sebebinin bu konu olmadığını belirten Erhürman, Fidan’ın daha önce aksayan ziyaret planları nedeniyle KKTC’ye geldiğini aktardı.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan ve kendilerinin de sürecin Crans-Montana’dakinden farklı olması gerektiğini dile getirdiklerini kaydeden Erhürman, Erdoğan’ın, “Bizim için çözümsüzlük çözüm değildir.” dediğini hatırlattı.
Bu kez sürecin farklı olabilmesi için Kıbrıslı Rumların adadaki zenginliği ve gücü paylaşmaya hazır olduklarını sürecin sonunda değil, başlamadan göstermeleri gerektiğini vurgulayan Erhürman, “Aslında bu ön şart değil. Bu çözüm isteyen bir liderin bugüne kadarki deneyimlerden çıkardığı derslerle ilgilidir.” şeklinde konuştu.
Müzakere olsun diye müzakere istemediklerini, çözüme ulaştıracak müzakere istediklerini ifade eden Erhürman, Erdoğan’ın da bunu söylediğini belirtti. Erhürman, “Türkiye ile tam bir istişare içindeyiz. Tam bir istişare içinde de olmaya devam edeceğiz.” dedi.
COP31 (Conference of the Parties – 31. Taraflar Konferansı) sırasında Hristodulidis ve Guterres’le görüşme önerisinde bulunduğunu söyleyen Erhürman, kısıtlı süreden dolayı görüşme yapılamayacağını kaydetti. Guterres’le yapılacak üçlü görüşme için henüz tarih konuşulmadığını belirten Erhürman, görüşmenin en geç bir ya da bir buçuk ay içinde olabileceğini söyledi.
Pile geçişlerinde yaşanan sorunlar ve Holguin’in dönüşümlü başkanlığın müzakerelerin ilk maddesi yapılması önerisi hakkındaki soruları yanıtlayan Erhürman, Pile’nin kendileri için bir kapı olmadığını ve kapılar haritasında bulunmadığını, ancak New York’ta geliştirilen bir öneri olduğunu söyledi.
Haspolat’ı araçlı geçiş kapısı olarak önermeyebileceğini ifade eden Erhürman, Rum Liderin Kiracıköy ile Eylence arasında belli bir noktadan itibaren ara bölgeden 3,3 kilometre yol geçmesini istediğini, ancak bu genişlikte bir alanın yürürlükteki başka hiçbir geçiş noktasında bulunmadığını kaydetti.
Bu genişlikte izole bir alanda yaşanabilecek suç olaylarından endişe duyduklarını belirten Erhürman, ara bölge kullanılacaksa denge kurulması için ara Pile önerisinin getirildiğini anlattı. Açılması için anlaşmaya varılan kapılar için belli bir sürecin gerektiğini ve kapıların hemen açılmayacağını dile getiren Erhürman, diğer kapıların da görüşülmeye devam edeceğini vurguladı.
Dönüşümlü başkanlığın görüşmelerin birinci maddesi yapılması önerisinin henüz Holguin veya BM’den gelmediğini belirten Erhürman, “görüşme sürecinin kademelere bölünmesi, dönüşümlü başkanlık kabul edilmedikçe diğer konulara geçilmemesi” şeklinde bir öneri gelirse bunu değerlendirebileceğini ifade etti.
“9 senelik durgunluğun sorumlusu ben değilim.” diyen Erhürman, bir sene içerisinde iki kapı açıldığını ve diğer kapıların da haftalar içinde BM Genel Sekreteri huzurunda ele alınmasının bir başarı olduğunu söyledi.
Siyasi eşitliğin içeriğiyle birlikte kabul edilmediği bir noktada müzakereye başlamayacağını belirten Erhürman, “Diğer güvenlik yaratıcı önlem önerilerimizden de vazgeçmiş falan değiliz. AB vatandaşlığı, karma evlilikle doğan çocuklarımız, spor meselesi… Bunlardan da vazgeçmiş değiliz. Dolayısıyla adım adım ilerleme çabalarına devam edeceğiz.” dedi.
Kaynak: Medya Kıbrıs — Kıbrıs
